Hoe een slaaptracker je slaapprobleem groter maakt

Regelmatig opnieuw een onvoldoende slaapscore behalen, voedt precies het patroon dat slapeloosheid in stand houdt

Vorige week sprak ik (opnieuw) iemand, die iedere ochtend direct naar haar telefoon greep om haar slaapscore te controleren. Ze sliep al enige tijd slecht en hoopte dat haar slaaptracker haar zou helpen. Als de score onvoldoende was voelde ze zich echter overdag moe en prikkelbaar en piekerde veelvuldig over haar slaap. Bij een positieve score voelde ze opluchting.

Maar het piekeren over de slaapscore nam steeds meer toe. Slapen was een wedstrijd geworden en haar slaaptracker had vaak een medogenloos oordeel over haar prestatie.

Ze is niet de enige die wordt geregeerd door het slaaptracker. Een studie van de Universiteit van Bergen, gepubliceerd in Frontiers in Psychology, onderzocht ruim duizend volwassenen en ontdekte dat mensen mét slaapproblemen extra stress kregen van hun slaap-app.

De onderzoekers vroegen deelnemers naar hun slaap, hoe ze hun slaaptracker gebruiken en wat ze voelden bij de feedback. De conclusie was helder: wie al slecht slaapt, reageert anders op slaapdata dan iemand die goed slaapt. De app versterkt bestaande onrust. Elke ochtend opnieuw een onvoldoende scoren op de nacht, voedt precies het patroon dat slapeloosheid in stand houdt.

Gefixeerd raken op slaapdata

Er bestaat inmiddels ook een naam voor: orthosomnie. Zo gefixeerd raken op slaapdata dat je er wakker van ligt. Als je chronisch slecht slaapt, is je aandacht voor slaap al verhoogd. Je bent alert op signalen, dat het opnieuw een slechte nacht wordt. Deze aandachtsbias is een belangrijk mechanisme, dat slapeloosheid laat voortduren.

Een slaaptrackers voegt daar een dagelijkse bevestiging in cijfers aan toe. Ondanks dat ze niet betrouwbaar zijn omdat ze geen hersengolven meten, maar slaap inschatten op basis van meestal alleen beweging en hartslag. Een lage score kan volgen na een perfecte nacht. Maar als je als bezorgd bent, bent is het voor jou keihard bewijs dat het mis is.

Wanneer is een slaap-app wél zinvol?

Apps kunnen nuttig zijn als je goed slaapt en patronen wil herkennen: slaap je beter na sport, na alcohol of bij een andere bedtijd? Als sparringpartner voor je manier van leven en slapen zijn ze best bruikbaar. Maar als je 's ochtends direct je slaapscore checkt en je stemming erdoor laat bepalen dan is de tracker waarschijnlijk geworden onderdeel van je slaapprobleem.

De onderzoekers geven een concreet advies: gebruik de app hooguit om gezonde gewoonten te bouwen, niet om je nacht te beoordelen. Beter nog: gooi hem een tijdje uit je routine. Je brein weet hoe het moet slapen. Soms moet je het alleen de ruimte geven.

Herken je dit? Ik help drukbezette volwassenen, die vastzitten in een slecht slaappatroon en doe dat zonder slaappillen of slaaptrackers. Neem contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.