Als je de laatste op je eigen lijstje bent, betaal je vaak 's nachts de prijs

Vorige week verscheen een onderzoek dat me bijbleef. Omdat het patroon zo herkenbaar is in de gesprekken die ik voer. IPSOS, een van de grootste marktonderzoeksbureaus ter wereld, ondervroeg 9.000 vrouwen in Europa over slaap en stress.

De uitkomst was niet verrassend. 17 procent van de vrouwen slaapt structureel minder dan zes uur per nacht. Vier op de tien voelt zich vaak of dagelijks gestrest. De belangrijkste reden? Zorg voor het gezin en anderen heeft prioriteit boven de eigen gezondheid. 

Dat sluit aan bij eerder onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek, waaruit bleek dat

vergeleken met mannen meer vrouwen problemen hebben met slapen (31% versus 21%). De verschillen tussen mannen en vrouwen gelden zowel voor jongeren als voor ouderen en alle volwassen leeftijdsgroepen daar tussenin.

Waarom stress slaap zo effectief saboteert

Mensen met slaapproblemen komen maar al te vaak de dag door op wilskracht, koffie en het gevoel dat er nog van alles moet gebeuren voordat ze aan zichzelf mogen denken. En ’s nachts loopt het hoofd vol met alle zorgen van morgen. En blijft de slaap (lang) uit.

Als je onder druk staat - of het nu werk is, zorg voor het gezin of geldzorgen - verkeert je lichaam in een staat van paraatheid. Het stresshormoon cortisol houdt je alert. Dat is nuttig bij dringende zaken, maar het brein maakt geen onderscheid tussen een zorgtaak morgenochtend en een leeuw om de hoek. Het lichaam blijft bij stress in een verhoogde staat van paraatheid, waardoor herstel tijdens de slaap uitblijft. Je slaapt onvoldoende of je boet in op de kwaliteit van je slaap.

Wat dan volgt, is een patroon dat slaapwetenschapper Spielman het in standhoudende probleem noemt. In de vicieuze cirkel van slapeloosheid versterken goedbedoelde maar verkeerde slaapgewoonten (te vroeg naar bed), slaapbelemmerende gedachten (ik kan vast niet slapen vannacht) en fysiologische en emotionele overactiviteit elkaar. ​​​​​​​​​​​ De stress houdt aan, de slaap wordt slechter en vermoeidheid overdag maakt alles – werk, geduld, relaties –zwaarder.Waardoor de stress toeneemt en de slaap nog slechter wordt.

Slechts slapen is geen teken van zwakte

Slecht slapen als je veel draagt, is geen teken van zwakte. Het kan een vroeg signaal zijn van overbelasting en is voorspelbaar gevolg van hoe het menselijk zenuwstelsel werkt. Mensen die gewend zijn om voor anderen te zorgen, staan zelden écht 'uit'. De aandacht is altijd ergens. En als er dan rust is, blijft het scannen, piekeren en plannen.

Een vaak gehoord advies bij slaapproblemen door stress zijn: meer ontspannen, op tijd naar bed, een avondroutine opbouwen. Dat zijn op zich geen slechte adviezen, maar ze gaan ervan uit dat je slaapprobleem een gebrek aan de juiste gewoontes is. In feite zit je slaap gevangen in een patroon van niet-helpende gedachten en lichamelijke spanning. Zelfs als de stress minder wordt, kan het slaapprobleem in stand blijven. Omdat je brein inmiddels geleerd heeft om de nacht te vrezen.

De aanpak die wetenschappelijk het best werkt - en waar ik mee werk - is Cognitieve Gedragstherapie voor Insomnie (CGT-I). Die richt zich niet op het wegnemen van stress, maar op het doorbreken van de gedachten en gewoontes, die slaap blokkeren. Effectief bij 70 tot 80 procent van de mensen met chronische slaapproblemen.

Geen twee slapers zijn hetzelfde

Als je jezelf herkent in dit blog - druk, zorgend, uitgeput en niet uitgeslapen - dan is de eerste stap begrijpen wat er precies bij jou speelt. Dat is waar ik mee begin, in elk traject: een grondige slaapanalyse. Geen twee slapers zijn hetzelfde, en geen twee oplossingen ook.

Wil je weten wat er bij jou speelt? Vraag een vrijblijvend kennismakingsgesprek aan.