Hoe slapeloosheid en hartproblemen elkaar in stand houden

Een gunstig bij-effect van een CGT-I-behandeling voor slapeloosheid: gunstige veranderingen in risicofactoren voor hart en bloedvaten

Op SLEEP 2026, de jaarlijkse internationale conferentie van de American Academy of Sleep Medicine, zijn opnieuw onderzoeken gepresenteerd, die de relatie tussen chronische slapeloosheid en de gezondheid van hart en bloedvaten ondersteunen.

Mensen met chronische slapeloosheid hebben een verhoogd risico op onder andere een hoge bloeddruk, hartfalen, vernauwing van de kransslagaders en beroerte vergeleken met mensen zonder chronische slapeloosheid.

Chronische slapeloosheid activeert het 'vecht-of-vlucht'-systeem van je lichaam op het moment dat je zou moeten ontspannen. Hierdoor wordt het belangrijkste stresssysteem van je lichaam - aangezet, de HPA-as (de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as). Dat leidt tot verhoogde nachtelijke cortisolwaarden. Je hartslag stijgt. Je bloedvaten blijven langer vernauwd.

Andersom geldt dat als je hart onder druk staat, bijvoorbeeld door een hoge bloeddruk of door hartritmestoornissen, goed slapen vaak lastiger is. Je lichaam blijft alert. Het parasympathische zenuwstelsel — dat je hartslag helpt vertragen en je lichaam tot rust brengt — krijgt minder ruimte om zijn werk te doen. Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan. Slechte slaap leidt tot meer activatie van het stresssysteem van het lichaam, wat de slaap verder kan verstoren.

Behandeling geeft gunstige effecten

Minstens zo belangrijk is dat behandeling van slapeloosheid gunstige veranderingen lijkt te geven in verschillende risicofactoren voor hart en bloedvaten. Meerdere onderzoeken die tijdens de conferentie zijn gepresenteerd, lieten zien dat CGT-I (Cognitieve Gedragstherapie voor Insomnie) niet alleen de slaap verbetert, maar ook gepaard kan gaan met gunstige veranderingen in bloeddruk, ontstekingswaarden en het natuurlijke cortisolritme. Dit zijn belangrijke indicatoren voor de gezondheid van hart en bloedvaten.

Meer dan een behandeling voor slapeloosheid

CGT-I is de eerstelijnsbehandeling voor chronische slapeloosheid, die zich richt op gedachten en gewoontes die een gezonde slaap in de weg staan in plaats van medicatie. Onderzoek laat consequent zien dat CGT-I de slaapkwaliteit verbetert.

Veel drukbezette werkende professionals zien slaapproblemen alsof iets waarmee je moet leren leven of wat vanzelf overgaat. Maar als je drie of meer nachten per week slecht slaapt gedurende langere tijd is het verstandig om in actie te komen. Chronische slapeloosheid wordt inmiddels erkend als een belangrijke risicofactor voor verschillende gezondheidsproblemen.

Zie het zoals je hoge bloeddruk of gebrek aan beweging zou benaderen. Ook daarvoor zoek je tijdig passende hulp.

Hoe je dit aanpakt

Herken je jezelf in dit verhaal — regelmatig wakker liggen, een hart dat sneller lijkt te kloppen en gedachten die blijven malen — dan is de eerste stap om de klachten serieus te nemen. Het is een lichamelijke reactie waarbij stresssystemen langdurig actief blijven. Chronische slapeloosheid verdwijnt lang niet altijd vanzelf.

Een CGT-I-behandeling wordt afgestemd op jouw specifieke situatie. Samen met mij onderzoek je welke gedachten, gewoontes en lichamelijke reacties jouw slapeloosheid in stand houden en leer je deze stap voor stap te doorbreken.

Wil je begrijpen wat jouw slapeloosheid veroorzaakt en hoe je die kunt aanpakken? Ik bied een gratis adviesgesprek aan. Daarin kijken we naar jouw specifieke situatie, je slaappatroon en wat jouw slapeloosheid in stand houdt.