Slapen 2.0 is afgestemd op jou

We zijn gewend geraakt aan het idee dat een gezonde nachtrust bestaat uit één blok slaap van 7 tot 9 uur. Maar wetenschap laat zien wat historisch onderzoek al langer suggereert: de mens is misschien helemaal niet van nature een aan-een-stuk-slaper.

In middeleeuwse bronnen werd regelmatig gesproken over tweefasenslaap: de eerste slaap na zonsondergang, gevolgd door een periode van een paar uur wakker zijn - lezen, bidden, seks of gewoon even overpeinzen - en daarna de tweede slaap tot de ochtend. Pas met de intrede van de moderne maatschappij werd het monophasische model de norm.

Onderzoek laat zien dat biphasische slaap (slapen in twee blokken) voordelen én nadelen kan hebben. Een tweede slaapmoment, zoals een powernap, verlaagt de slaapdruk, verdeelt alertheid over de dag en kan prestaties stabieler maken. Voor nachtwerkers, jonge ouders of studenten kan het zelfs een reddingsboei zijn.

Maar verkeerd getimede dutjes of te veel slaapfragmentatie kunnen averechts werken door je interne klok te verstoren, je nachtrust te ondermijnen en stress te verergeren. De onderzoekers raden daarom aan om een dutje te nemen in de natuurlijke middagdip, grofweg tussen 14.00 en 17.00 uur. Dutjes direct ná de lunch (rond 13.00 - 14.00 uur) hebben ook positieve effecten, maar er zijn onderzoeken die suggereren dat iets later (14.00 - 15.30 uur) beter past bij de natuurlijke dip in je biologische klok.

Niet iedereen is van nature een ' napper'. Toch kun je een middagdutje trainen. Kies een vaste plek en een vast tijstip, ga liggen, sluit je ogen 15 tot 30 minuten, en gun jezelf rust, ook als je niet of niet direct in slaap valt. Je hersenen leren zo steeds beter dat dit een moment van ontspanning is.

Ook je chronotype (avondmens of ochtendmens) speelt mee. Voor sommigen is een powernap ideaal, voor anderen werkt een ononderbroken nacht beter. De rode draad in het onderzoek: er bestaat geen universeel juist slaappatroon.

Slaap is flexibel, historisch divers, en waarschijnlijk bedoeld om zich aan te passen aan verschillende levensfasen en omstandigheden. In plaats van krampachtig vast te houden aan acht ononderbroken uren, is het misschien tijd voor een nieuw paradigma: slaap op maat, afgestemd op je biologische klok, leefstijl en voorkeuren. Ik help je er graag bij.