Slapend rijk? Nou… niet per se

Een studie van SEO Economisch Onderzoek met de flauwe titel Slapend rijk krijgt vandaag flink wat media-aandacht. Volgens het rapport lopen mensen met ernstige slaapproblemen meer kans op werkloosheid, ziekteverzuim en inkomensdaling. Ook zouden ze vaker mentale gezondheidsproblemen hebben. Het prijskaartje voor de samenleving? Liefst drie miljard euro per jaar aan verloren productiviteit.

Ik geloof het maar tot op zekere hoogte. Ikzelf heb jarenlang slecht geslapen, slapeloosheid die mij bij vlagen wanhopig maakte en me zeker niet de meest prettige collega maakte om mee te werken. En juist in die tijd maakte ik pijlsnel carrière en verdiende ik meer geld dan ik ooit had gedaan. Nooit heb ik mij een dag ziek gemeld. Wel kon ik flink brommerig zijn, dat geef ik direct toe. Maar kennelijk functioneerde ik prima.

Ik ben natuurlijk maar ik. Het onderzoek baseert zich op gegevens van 14.000 Nederlanders met slapeloosheid, dus je zou zeggen: representatief.

Toch valt er wel wat op af te dingen. Om slapeloosheid vast te stellen, hebben de onderzoekers alleen gekeken naar mensen met een officiële diagnose van de huisarts. Maar wat als je, zoals ik destijds, nooit naar de huisarts bent gegaan met je slaapproblemen? Dan val je buiten de cijfers. Misschien behoor je dan juist tot de groep, die ondanks slecht slapen gewoon doorwerkt en productief is.

Een ander belangrijk punt: wat is de kip en wat is het ei? Slaap je slecht omdat je werk hebt dat je uitput? Of werk je slechter omdat je niet slaapt? Het onderzoek probeert die richtingen uit elkaar te trekken, maar sluit het niet uit. En dat maakt de cijfers moeilijk te interpreteren.

De gevonden effecten zijn bovendien beperkt. De kans dat je niet gaat werken neemt af met 2,5 procentpunt. Dat is wat anders dan volledige arbeidsongeschiktheid. Toch wordt er een bedrag van 3 miljard euro aan productiviteitsverlies aan opgehangen. De nuance ontbreekt hier een beetje. Je zou bijna denken dat we allemaal maar een beetje beter moeten gaan slapen om de aandeelhouder tevreden te stellen of het gat in de Rijksbegroting te dichten.

Wat ik wél een goed punt vind, is de oplossing die het rapport naar voren schuift: ga naar een psycholoog of slaapcoach in plaats van naar een slaappil te grijpen. Want slaapproblemen zijn vaak goed te behandelen.

Kortom: interessante studie, maar neem de uitkomsten met een korreltje zout. Als je slecht slaapt, hoef je je carrière zeker niet af te schrijven.