Zelfs onze slaap moet presteren

Slapen is niet langer iets wat je gewoon doet; het is iets wat je goed móét doen. Onze slaap wordt steeds meer een verlengstuk van productiviteit, van efficiëntie, van 'het beste uit jezelf halen'. We kennen allemaal de apps die je slaap meten, slimme horloges die je slaapscore berekenen, slaaprobots die je laten ontspannen en hightech-matrassen vol sensoren die je slaapgedrag analyseren en de juiste slaaptemperatuur voor je regelen. Slaap is een markt geworden, waarin miljarden omgaan.

Waar een markt ontstaat, is sprake van verhoogde druk, competitie en schuld. Het moet ‘optimaal’, ‘herstellend’ en ‘efficiënt’. Wie slecht slaapt, faalt. Je moet dan aan de melatonine, valeriaan, aan de slag met slaapcoaches zoals ik,, in therapie om je trauma's uit je lijf te jagen of gadgets aanschaffen zoals slaapmaskers met ingebouwde speakers of verzwarende dekens. Als je dat nog niet goed slaapt, is dat toch echt jouw schuld en voel je je helemaal een loser. Want waarom wil je jezelf niet laten helpen?

Eeuwenlang (zie mijn eerdere blogpost) sliepen aardig wat mensen in twee fasen: een eerste slaap, een periode van wakker zijn midden in de nacht, meestal rond 1 of 2 uur, en dan een tweede slaap. Sommige stammen die weinig contact hebben met de buitenwereld slapen nog altijd zo. Die onderbreking werd niet als probleem ervaren. Het was een tijd van stilte, koken, een prettige plafonddienst draaien, meditatie of seks. Maar sinds de industriële revolutie de klok en het werkrooster leidend werden, is onafgebroken slaap de norm geworden en alles daarbuiten al snel een slaapstoornis.

De slaapwetenschap heeft die norm overgenomen. Slaap moet lineair, acht uur lang, diep en ononderbroken zijn. En zo ontstond een benchmark, die voor velen onhaalbaar is. En begint het lijden.

Slapeloosheid is een medisch probleem, maar ook een cultureel en psychologisch signaal. Misschien slapen we slecht omdat we het gevoel hebben dat onze slaap beoordeeld wordt. Omdat we losers zijn als het niet lukt. Omdat we geen rust meer kunnen vinden in een wereld, die voortdurend iets van ons wil. Zelfs als we slapen.

Het is tijd om slaap te terug veroveren. Niet als productiviteitshack, maar als menselijke ervaring. Slaap is niet van het bedrijfsleven. Slaap is van jou en mij.