Wat anderen op social media posten over slaap (en of het klopt)

Aan sterke slaapverhalen geen gebrek op social media, maar feitelijk kan het een stuk beter

Voorlichting is een belangrijk onderdeel van mijn werk als slaapcoach. Soms zie ik letterlijk opluchting op iemands gezicht verschijnen wanneer ik uitleg dat er geen land op aarde is waar acht uur ononderbroken slaap de norm is, dat het normaal is om ’s nachts een paar keer wakker te worden en dat een paar uur wakker liggen niet per se een probleem is. Sommige mensen slapen nu eenmaal zo — en dat is evolutionair ook heel goed te verklaren.

Ik denk vaak dat ik met psycho-educatie deuren openzet die al wijd openstaan. Dat iedereen inmiddels wel weet dat slaap geen uniform proces is. Tot ik weer eens een rondje social media doe en zie hoe hardnekkig bepaalde slaapmythes zijn, ook bij mensen die ergens heel goed in zijn, maar niet per se in slaapkennis. Ik zet vier veelvoorkomende op een rijtje.

De zakelijke elite heeft minder slaap nodig

Het idee dat 4 uur slaap gelijkstaat aan zakelijk succes (want dan blijft er meer tijd over om te werken) blijft opvallend populair in sommige ondernemerskringen (bedankt, Elon Musk). Maar onderzoek laat vooral zien dat leiders vaker kort slapen door werkdruk, verantwoordelijkheid en stress en niet omdat hun lichaam minder slaap nodig heeft. Chronisch slaaptekort hangt juist samen met slechtere cognitieve prestaties en meer impulsieve besluitvorming. Als de CEO te weinig slaapt, is dat dus eerder een bedrijfsrisico dan een competitief voordeel.

Als je slecht slaapt, herstel je niet

Ook bij gefragmenteerde of verkorte slaap vinden er herstelprocessen plaats in het lichaam en de hersenen. Alleen raakt de verdeling van slaapfasen verstoord, waardoor vooral cognitieve verwerking en emotionele regulatie minder efficiënt verlopen. Het herstel is dus niet afwezig, maar minder volledig en minder goed gecoördineerd. Belangrijk hierbij is dat veel van deze kennis over slaapgebrek en herstel niet afkomstig is van mensen met chronische slapeloosheid, maar van studies met gezonde proefpersonen die tijdelijk slaap werd ontnomen of kunstmatig werd ingekort. Daardoor weten we vrij veel over de effecten van acute slaaptekorten, en minder over de impact van chronische slapeloosheid op lange termijn op lichaam en hersenen.

Je bent niet je slaapscore

Je voelt je vaak niet moe omdat je slecht hebt geslapen, maar omdat je denkt dat je slecht hebt geslapen. Zeker wanneer een slaaptracker dat idee regelmatig bevestigt met een negatieve slaapscore. Dit kan leiden tot een zogenoemd digitaal nocebo-effect: een discrepantie tussen hoe je je voelt en wat de data je vertelt. Onderzoek en praktijk laten zien dat dit bij sommige mensen juist spanning rond slaap kan versterken, waardoor slaap op termijn inderdaad slechter wordt.

Een simpele check kan helpen: beoordeel eerst je energieniveau in de ochtend op een schaal van 1 tot 10, vóórdat je je slaapdata bekijkt.

En mijn persoonlijke favoriet van deze week…

Je kunt beter 6 uur slapen dan 8, want slaap voltrekt zich in cycli van 90 minuten

Klinkt wiskundig logisch, maar is te simplistisch. De duur van een slaapcyclus is niet vast: gemiddeld ligt die rond de 80 tot 120 minuten, en varieert zowel tussen mensen als binnen één nacht. Slaap is geen strak getimed mechanisch proces, maar een dynamisch systeem dat zich voortdurend aanpast. Laat die rekensom in je hoofd dus niet leidend zijn, je lichaam doet dat beter.

Slaap lekker.