Grillige slaap is erger dan slechte slaap

Grillige slaap lijkt geen bijverschijnsel te zijn van chronische slapeloosheid, eerder een kenmerk

Twee mensen met slapeloosheid. Beiden zijn moe en gefrustreerd. Maar als ik ze vraag hoe ze slapen, hoor ik twee totaal verschillende verhalen.

De een zegt: "Ik slaap structureel vijf uur." Dat is te weinig, tenzij je tot de 1% van de mensheid behoort die goed functioneert op dat aantal uren zonder nadelige effecten.

De ander zegt: "De ene nacht slaap ik zes uur, de andere vier, maar ik maak soms ook nachten van zeven of negen uur. Uitgerust wakker word ik nooit."

Voor die tweede persoon, die gemiddeld het niet eens zo slecht doet 's nachts, geeft onderzoek van Washington State University een interessante verklaring. Grillige slaap lijkt geen bijverschijnsel te zijn van chronische slapeloosheid, eerder een kenmerk.

Wat het onderzoek laat zien

Onderzoekers volgden 112 mensen acht weken met een contactloze slaapmonitor in hun eigen bed thuis: 83 met chronische slapeloosheid en 29 waren goede slapers. De mensen met insomnie sliepen niet alleen gemiddeld slechter, maar ook stukken grilliger. In vergelijking met de gezonde slapers lieten hun inslaapduur, slaapefficiëntie (het aantal uren dat je daadwerkelijk slaapt als je in bed ligt) en nachtelijk wakker liggen veel grotere schommelingen zien.

Het onderzoek raakt iets dat veel mensen met slaapproblemen zullen herkennen: het gevoel dat hun slaap kapot is, dat ze niet meer op zichzelf kunnen vertrouwen. Een nacht slecht slapen is te tolereren. Twee ook nog wel. Maar als je niet weet welke nacht goed of slecht wordt, begin je je slaap steeds meer te bewaken. Ben ik slaperig? Is mijn lichaam gespannen? Mijn hoofd rustig? Zijn de buren stil? Hoeveel uur kan ik slapen als ik nu naar bed ga?

Dat alerte, controlerende gedrag is juist wat slaap verstoort. De onrust en spanning voor bedtijd worden een gewoonte, die het probleem in stand houdt. Adviezen als 'slaap meer' of 'doe voor het slapengaan ontspanningsoefeningen' zetten dan waarschijnlijk weinig zoden aan de dijk. Ze richten zich op een nacht, terwijl het patroon het echte probleem is.

Wat ik in de praktijk doe

Als iemand bij mij komt, is het eerste wat ik doe een grondige analyse van zijn of haar slaap maken. Om patronen inzichtelijk te maken. Hoeveel en hoe grillig slaap je? Wanneer gaat het mis? Wat doe je tijdens (en na) een slechte nacht anders dan tijdens een goede? Hoe draag je overdag de last van een slechte nacht met je mee?

Daarnaast ontleden we je slaapidentiteit. Hoe kijk jij naar jezelf als slaper? Welke gedachten en gewoontes houden het grillige slapen in stand? Wat heb je van huisuit meegekregen over slaap? Mijn moeder zei altijd: de uurtjes voor middernacht tellen dubbel. Vanuit dat beeld geven we je slaap weer structuur, iets om op te vertrouwen.

Patronen zijn aangeleerd, ze zijn dus ook af te leren. Als jij je herkent in de persoon, die denkt dat zijn slaap stuk is: plan dan een gratis kennismakingsgesprek om te begrijpen wat er bij jou echt speelt.