Je voelt je ouder dan je bent en je slaapt er slechter door

Wie slecht slaapt en zichzelf 's ochtends toespreekt als een uitgebluste vijftiger, terwijl de kalender iets anders zegt, kan onbewust bijdragen aan zijn eigen slapeloosheid

Mensen die zich ouder voelen dan ze zijn, slapen slechter. Dat verband loopt echter niet via je werkelijke leeftijd, maar hoe je jezelf ervaart.

Onderzoekers van de National Sleep Foundation analyseerden de slaapdata van meer dan 3.100 volwassenen. Ze keken niet alleen naar hoeveel uur mensen sliepen, maar ook naar het verschil tussen hoe oud iemand zich voelt en hoe oud diegene werkelijk is.

Mensen die zich ouder voelen dan ze zijn, hebben meer last van slapeloosheidsklachten, slapen onregelmatiger en functioneren overdag slechter. Ook na correctie voor gezondheid, leeftijd en andere factoren blijft dat verband overeind

De studie wordt deze maand gepresenteerd op het SLEEP 2026-congres in Baltimore, het grootste jaarlijkse slaapwetenschapsevenement ter wereld.

Waarom dit niet verrassend is

Het onderzoek geeft geen verklaring. Maar vanuit wat ik weet over hoe slapeloosheid werkt, is het goed te begrijpen. Jezelf ouder voelen dan je bent, gaat gepaard met spanning. Met het gevoel dat de tijd werkt tegen je, je herstel achterloopt en dat je niet meer bent wie je was. Die gedachten activeren het stresssysteem en verhogen de alertheid.

In het 3-P-model van slaapwetenschapper Spielman vallen dit soort overtuigingen onder de in stand houdende factoren: de motor die slapeloosheid draaiende houdt.

Hoe krachtig dat mechanisme kan zijn, liet een experiment in 2014 van psychologen Draganich en Erdal zien. Deelnemers kregen na een nacht slapen te horen hoe ze hadden geslapen, maar de informatie was verzonnen. Wie te horen kreeg dat hij bovengemiddeld goed had geslapen, presteerde beter op cognitieve taken dan wie dacht slecht geslapen te hebben. De feitelijke slaap was in beide groepen hetzelfde, maar de overtuiging maakte het verschil.

De onderzoekers noemden dit placebo-slaap. Je functioneren overdag wordt mede bepaald door wat je gelooft dat er de vorige nacht is gebeurd.

Wat je over jezelf gelooft als slaper

Leeftijdsgevoel is geen vaststaand gegeven, maar een interpretatie van hoe je je lichaam ervaart en welke verhalen je jezelf vertelt. Wie slecht slaapt en zichzelf 's ochtends toespreekt als een uitgebluste vijftiger, terwijl de kalender iets anders zegt, kan onbewust bijdragen aan zijn eigen waakzaamheid 's nachts.

In mijn begeleiding besteed ik altijd veel aandacht aan iemands slaapidentiteit. Hoe zie je jezelf als slaper, welke gedachten heb je over je slaap, wat vertel je anderen erover, en wat heb je van thuis meegekregen? Mijn moeder zei altijd: de

uurtjes voor twaalf uur tellen dubbel. Haar stem werd luider toen ik last had van chronische slapeloosheid.

Hoe je jezelf ervaart, is niet los te koppelen van hoe je slaapt. Wil je weten wat er bij jou speelt? Plan een gratis kennismakingsgesprek via droomtroost.nl.